Manastır’ın Dihova Karyesinde Rum Eşkıyânın İki Bulgarı Öldürdüğü
[Manastır'ın Dihova köyü halkından ve Bulgar cemaatinden dört kişinin ormanda odun keserken Rum eşkıyâsının saldırısına uğradıkları ve ikisinin öldüğü, diğer ikisinin de kaçarak kurtulduğu. Rumların saldırılarına Dihova karyesi ahalisinden bir kısmının başlangıçta Rum Patrikhanesi'ne bağlı oldukları halde sonradan Bulgar Eksarhhanesi'ne intisab etmeleri ile köylüler arasında çıkan kilise ve mezarlık tartışmalarının sebeb olduğu.]
16 Mayıs 1909
Manastır Vilâyeti Mektûbî Kalemi
Merkez kaymakamının 3 Mayıs sene [1]325 sârîh ve yüz yedi numaralı tezkirenin sûretidir.
Şehr-i Mayıs’ın birinci günü sa’at üç raddelerinde Manastır’ın Dihova karyesi halkından ve Bulgar cemâ’atinden Vangel Tase, Vasil Gi[y]orgi, Temleko Lazor, Petre Nikola ormanda hatab kat’ etmekde iken Rum komiteleri elbisesini lâbis bir kaç şahıs tarafından üzerlerinden endâht edilen silâhlardan biri merkûmûndan Vangel’in sol eline isâbet etdiği ve diğeri Nemleko karyesine doğru firâr edüp diğer ikisinin hayât ve memâtları mechûl olduğu ve berây-ı tahkîk mahalline Mülâzim Naim Efendi’nin azîmet etdiği Jandarma Birinci Bölük Kumandanlığı’ndan bildirilmesiyle telakkî olunan emr-i âlî-i vilâyet-penâhîleri üzerine mezkûr Bölük Kumandanı Yüzbaşı Hakkı Efendi ile birlikde mahall-i vak’aya azîmet kılınmış idi. Gâ’iblerden Vasil Gi[y]orgi’nin cesedi mûmâ-ileyh Naim Efendi tarafından balkanda icrâ olunan taharriyâtda kurşunla maktûlen bulunmuş olup mahall-i hâdiseye Bidâyet Müddeî-i Umûmîsi Hamdi Bey dahi gelmekle birlikde icrâ kılınan tahkîkâtdan anlaşıldığına nazaran merkûmûn dört şahıs yevm-i mezkûrda yekdiğerinden ayrı olarak orman içinde odun kesmekde iken birdenbire silâhlar patlamasıyla içlerinden Vasil’in tazallumkârâne bağırdığını işiden Temleko firâra başladığı ve biraz kaçdıkdan sonra silâhların arkası kesilmekle ne olduğunu anlamak içün geriye avdetle Vâsil’in maktûliyetini görünce köye doğru yeniden firâr ederken merkûmun da üzerine müte’addid silâhlar endâht edilmiş ise de isâbet etmediği ve silâhların patladığı mahalden az aşağıda Dihova ahâli-i İslâmiyyesinden olup yine odun kesmekde olan Türkmen Receb, Zünnûn, Murtaza ve Arslan, Ramazan dahi firâr ederek hayvânlarını ormanda terk ile köylerine avdet etdikleri anlaşılmışdır. Vak’anın sûret-i cereyânı bundan ibâret olup gâ’ib olan Petro Nikola’nın taharrîsi içün gönderilen jandarma müfrezesiyle ba’zı köylüler merkûmu süngü ile maktûlen Berüsinek (?) ve Dihova karyeleri sınurları arasında bulup karyeye nakletmiş ve her iki maktûlün ba’de’l-mu’âyene Berüsinek’den (?) gelen Bulgar papası ma’rifetiyle defnlerine me’mûrîn-i adliyyece müsâ’ade olunmuşdur. Vak’anın esbâb-ı hudûsuna gelince Dihova karyesi ahâlisi i’lân-ı hürriyyete değin Rum Patrikhânesi’ne mensûb kalmış iken geçen Ağusto[s] evâsıtında bunlardan elli hâne halkı Bulgar Eksarhhâne’sine kesb-i intihâb etmiş ve Rum Patrikhânesi’ni tanıyanlar on altı hâneden ibâret kalmış olup bu yüzden bi’l-hâssa geçen Kânûn-ı Sânî’den beri gerek kilise ve gerek kabristân münâza’âtı gitdikçe teşeddüd etmiş ve bi’n-nihâye böyle bir vak’anın hudûsuna sebebiyet vermişdir. İki aydan beri Rum cemâ’atinden Papas İstefan Daskal, Vodineli Diyonis Dimosyon, Markotasa, İstoyan İsteryo taraflarından bir çok Bulgarlara balkanlar yeşillendiği zaman Bulgar mu’teberânından Muhtar Naste Kriste Kota ve Liyan Gi[y]orgi Kota, Reste Naum, Naum Dime, Vançe Kota ve merkûm Temleko Lazor’un katledileceği ve bundan sonra köy ahâlisinin bi’z-zarûre yine Rum Patrikhânesi’ne kesb-i intihâb eyleyecekleri söylenildiği gibi karye-i mezkûre Bulgarlarına icrâ-yı âyin etmek üzere gelüp gitmekde olan Berüsinek (?) Bulgar Papası Velepetre ile maktûl Vâsil’in birâderi Andon’a dahi bu yolda tehdîdât vâki’ olduğu ve bir kaç günden beri köylerindeki kilise kapusunda ve Rum Papası İstefan’ın idâre etdiği dükkânda eşhâs-ı mechûle görüldüğü ve Tırnova bekçisi Rum eşkıyâ-yı müte’emminesinden Sotir Gayre’nin gâ’ib olan hayvânını taharrî vesîlesiyle vak’adan bir gün evvel Dihova’ya gelüp Rum papasıyla uzun müddet mülâkât etdiği ve Rum daskalının merkûmûn Temleko Lazor ve mecrûh Vangel Tase ve maktûl Vasil Gi[y]orgi ve Petre Nikola’nın berây-ı ihtitâb köyden çıkacakları sırada Berüsinek (?) karyesine azîmet eylediği ve Rum eşkıyâsından Pavla’nın iki hafta mukaddem Rum cemâ’atinden Dimo Simon’un hânesine geldiği ifâdât-ı mazbûtadan müstebân olduğuna mebnî cinâyât-ı vâkı’anın Rum Papası İstefan ve Rum Daskalı Diyonis ile merkûmûn Markotasa ve Dimo Simon ve İstoyan İsteryo taraflarından ihtilâfât-ı ma’rûza sâ’ikasıyla tertîb ve Bulgarlardan bir kaç kişinin berây-ı ihtikâb balkana çıkdıkları merkûm Daskal Diyonis vâsıtasıyla Berüsinek’de (?) bulunan Rum eşirrâsına bi’l-ihbâr icrâ etdirildiği kesb-i vuzûh eylemiş olmağla merkûmûn Markotasa ve Dimo Simon ve İstoyan İsteryo ile Tırnova Bekçisi Sotir Gayre der-dest olunduğu gibi taharrî olunan Rum papasıyla Daskal Diyonis’in dün ale’s-seher Manastır’a firâr etdikleri bi’t-tahkîk anlaşılmasıyla vâki’ olan iş’âr üzerine merkûmân dahi jandarma dâ’iresince Manastır’da der-dest edilerek cihet-i adliyyeye teslîm olundukları ve gerek bunlar ve gerek fâ’iller hakkında tahkîkât ve taharriyâtda devâm edilmekde olup alınacak ma’lûmâtın arz kılınacağı muhât-ı ilm-i sâmî-i vilâyet-penâhîleri buyuruldukda. Ol bâbda.
BOA. TFR. 1 MN. 190/18923