Rumların Bulgar Okullarını Kapatıp Bir Bulgar Okulunu Yaktıkları…
Rumların Bulgar Okullarını Kapatıp Bir Bulgar Okulunu Yaktıkları ve Bulgar Kiliselerini De Kapatmak İstedikleri
[Bulgarlar ile Rumlar arasındaki anlaşmazlıktan dolayı Rum mektebinin kapatıldığı, Rumların Bulgarlara karşı büyük kin besledikleri, hükûmeti tanımadıkları, Bulgar kiliselerini yıkmak istedikleri, yüz kadar çocuğun okuduğu bir mektebi yaktıkları ve çocukların açıkta kaldığı hakkında Bulgar Atanaş Hristo'nun, Balkapanı tüccarlarından hemşehrisi Radi'ye gönderdiği Bulgarca bir mektubun tercümesi.]
(Tarihsiz)
Nefs-i Silistre’de sâkin, tebe’a-i Devlet-i Aliyye’den Atanaş Hristo nâm kimesne, Şa’bân-ı Şerîf’in yirmi dördüncü târihiyle Balkapanı tüccârlarından olup, hemşehrîsi bulunan Radi’ye göndermiş olduğu Bulgar lisânınca bir kıt’a mektûbun tercemesidir.
Memleketimizde bu def’a yeniden zuhûr eden vukû’âtlarımız bu vechile beyân olunur ki; Bulgarlar ile Rumların beynlerinde olan husûsât netîce bulmadıkdan sonra burada olan mekteb açılmasın deyü meclis böyle karâr verdi. Bizim hasımlarımız ve düşmânlarımız olan Rumlar ve Ulahlar sabredemediler ve hükûmetin verdiği karârı dinlemeyüp altmış kişi ittifâken gece sa’at üç karârlarında sopalar ile ve baltalar ile hazırlanup buranın metropolidinin konağını basup ve döğüp ve konağından çıkarup kovmak üzere gitdiler. Sebeb bu ki metropolid burada olan Rum Mekteb Hocası Hacı Papa’yı habsetmiş ki mektebde çocukları okutmamak içün. Bunun üzerine Rumlar Aynaroz papaslarından birisini koydular mektebe çocukları okutsun deyü. metropolid bunu dahi habsettiğiyçün bundan dolayı metropolidin konağını basmaya gitdiler. Her ne kadar gitdiler ise içeriden konak kapusını açmadılar. Bunlar yalnız konak kapusının önünde bağırup çağırmakda iken hükûmet tarafından haber alınup asker ve zabtiye gönderilüp bunları dağıtdılar. Bu cem’iyetde bulunanlardan yirmi kişi ayrılup hükûmet konağının havlusuna gidüp, bunların içinden yazıcının karındaşı Nikola, “kan görmezden vazgeçmeyiz” deyüp bağırdı. Bunların cemâ’at başıları Peço ve Meşo Panovi’nin oğulları ve Dibonisaki’nin bacanağı ve Hoca Vangel ve bunlar misillü birkaç kişi daha var. Bu fesâda sebeb bunlardır. Bak bir kerre vilâyetimiz ne hâldedir. İşitdiğimize göre bu keyfiyetlerin tahkîkine me’mûr gelecek imiş, sevinmek ile bekliyoruz. Geçenlerde Rumların yakdığı mektebde yüz on çocuk okur idi. Mekteb yakıldığı târihinden şimdi[ye] kadar çocuklar okuduğu yokdur. Sokaklarda oynadıklarından babaları gelüp bizlere bir takım sitem sözler söylüyorlar ki; çocuklarımız câhil kalacak, bunun bir çâresine bakmıyorsunuz deyü, siz dahi memleketimizde olan rezâletleri, İstanbul’da iktizâ eden mahallere bildirin. Bu işlere bir karâr verilmedikden sonra siz dahi bu tarafa gelmeyin. Çünkü Dibonisaki demiş ki; merâk etdim, iki-üç Bulgar öldürmedikden sonra bu işden vazgeçmem. Şimdi Rumlar müzâkere ediyorlar, bizim burada olan kiliselerimizi yıkmak içün. İyi mülâhaza edin bu keyfiyetleri, zîrâ bu Rumlar hükûmeti tanımazlar. Bizler bu tarafda sokaklarda gezmeye korkuyoruz.
BOA. DH. EUM. 3. Şb. 27/74