İstanköy’deki Eserler
İstanköy adasında da, Türklerin gelmesiyle birlikte bir gelişme başlamıştır. Özellikle XVII. ve XVIII. yüzyıllarda bu adaya yerleşen Türklerin sayısı artmıştır. Buna paralel olarak da, pek çok eser yapılmıştır.
Evliya Çelebi, adada 11 Müslüman mahallesi, 6 cami, 4 mescit, 1 tekke, 9 çocuk mektebi olduğunu yazmaktadır. Pili kalesinde buradan yetişmiş olan ve 1619′da Sadrazam olan Güzelce Ali Paşa’nın babası İstanköylü Ahmed Paşa tarafından bazı hayır eserleri yaptırılmıştır. Bir minareli cami, hamam, bir çeşme, büyük bir havuz ve 20 adet dükkan, bu aile tarafından yaptırılmıştır.
İstanköy adası da, tıpkı Rodos gibi, bazı Türk büyüklerinin mezarlarına ev sahipliği yapmaktadır. 1745′de vefat etmiş olan Hacı Osman Paşa, 1811′de vefat eden Hakkı Mehmet Paşa, 1782/3 (1197) de vefat etmiş olan Hekimbaşızade Abdülaziz Efendi bunlardan bazılarıdır.
1892/93′de yapılan bir istatistiğe göre; İstanköy’deki bir hükümet konağı, askeri hastane, 9 camii, 5 mescit, 1 tekke, 7 okul bulunuyordu. (1883/84 yılında çıkarılan Salname’de bu rakamlar; 17 cami, 2 tekke şeklinde görülmektedir(1). (Cezair-i Bahr-ı Sefid Salnamesi, Rodos 1313, s. 263-4).
İstanköy adasındaki Türk eserlerinden bazıları bugün hala ayaktadır. İlgi görmedikleri gibi, kasıtlı yıkıma uğramış ve terk edilmişlerdir.
KAYNAK:
Taşkıran, Dr. Cemallettin-; Oniki Ada’nın Dünü ve Bugünü, Gnkur. ATASE Yayını, Gnkur. Basımevi, Ankara 1996.
DİPNOT:
1) Orhonlu, Cengiz-; “Oniki Adada Türk Eserleri ve Türk Nüfusu”, Türk Kültürü, Sayı: 24, Ekim 1964, s. 31.