Rogers Anlaşması
Yunanistan Ağustos 1974 yılında Türkiye’nin Kıbrıs Barış Harekatını bahane ederek NATO’nun Askeri Kanadından ayrılmıştır.
Uzun müzakerelerden sonra 16 Ekim 1980 tarihli SACEUR önerisinin 20 Ekim 1980 tarihinde Savunma Planlama Komitesinde (DPC) onaylandıktan sonra NATO’nun Askeri Kanadına tekrar dönüşü mümkün olabilmiştir.
Bu anlaşma Yunanistan’ın NATO’nun Askeri Kanadında bulunuşunun yegane dayanağıdır.
Anlaşma Yunanistan’ın NATO’nun Askeri Yapısına bağlanmasına ilişkin düzenlemeleri içermektedir. Türkiye ile Yunanistan arasında mevcut ikili sorunlar anlaşma kapsamı dışındadır.
Bugüne kadar Anlaşma paralelinde sorunlara herhangi bir çözüm getirilemediği gibi Yunanistan Anlaşmayı kendi maksatları istikametinde istismar etmektedir.
YUNAN İDDİASI
Rogers Anlaşması, tüm gayretlere rağmen bugüne kadar, Türkiye’nin; Yunanistan’ın Ege’deki hakimiyetini kabul etmemesi nedeniyle tümüyle uygulanmamıştır. Halbuki Yunanistan, Rogers Anlaşmasına ilişkin tüm yükümlülüklerini yerine getirmiştir.
Yunanistan’ın, NATO’nun Askeri Yapısına dönüşünü sağlayan anlaşma Rogers Planı adı verilen bir belge olmayıp, İştirake Açık Grubun Sorunlarına Yunanistan’ın vermiş olduğu cevapları da kapsamaktadır.
YUNAN İDDİASINA CEVAP
Rogers Anlaşması, Yunanistan’ın Komuta Kontrol konusunda İştirake Açık Gruba verdiği cevapları Askeri Komite’deki çalışmayı çıkmaza sokmasından sonra, Saceur’ün gayretleri sonucu ulaşılmış bir uzlaşma anlaşmasıdır. Bu bakımdan açıklamalar (Amlifications), daha çok Ege’de Komuta Kontrol Düzenlemeleri ile ilgilidir. Esasen taraflar arasında temel sorunun, Komuta Kontrol sorunu olduğu Rogers Anlaşmasında açıkça belirtilmiştir.
Bu husus taraflarca kabul edildiğine göre, konuya ilişkin önceki düzenlemeler geçerli değildir. Aslında 1974 yılında Yunanistan’ın NATO’nun Askeri Kanadından ayrılmasıyla o tarihe kadar olan düzenlemeler hukukiliğini kaybetmiştir. Rogers Anlaşmasını Türkiye ve Yunanistan’ca kabul edilmesi ve DPC tarafından onaylanması sonucunda, 1974 öncesinde mevcut olan düzenlemelerin hukuki veya fiili hiçbir geçerliliği kalmamıştır.