Edirne Anlaşması (14 Eylül 1829)
Küçük Kaynarca Antlaşması’ndan sonra imzalanmış şartları en ağır antlaşmalardan biri olan “Edirne Antlaşması” ile Osmanlı Devleti, Yunanistan Devleti’nin kurulmasını kabul ediyordu. Edirne Antlaşması’nın 10. maddesine göre Osmanlı Devleti; Rusya, İngiltere ve Fransa’nın Londra’da 6 Temmuz 1827′de ve buna dayalı olarak yine Londra’da 22 Mart 1829′da aralarında yaptıkları, Yunanistan Devleti’nin kurulmasını ve bağımsızlığını öngören anlaşma ve protokolü kabul edecekti.
Edirne Antlaşması’ndan beş ay sonra, 3 Şubat 1830 tarihinde İngiltere, Fransa ve Rusya arasında imzalanan yeni bir “Londra Protokolü” ile bağımsız Yunanistan Devleti’nin kurulduğu ilan edildi. Osmanlı Devleti de 24 Nisan 1830′da Yunanistan’ın bağımsızlığını kabul etmek zorunda kaldı.
Yunanlıların hâmisi olan İngiltere, Fransa ve Rusya Mayıs 1832′de Yunanistan’a son şeklini veren bir anlaşma yaptılar. Bununla, Yunanistan’ın kuzey sınırı olarak “Arta-Volo hattı” kabul edildi. Böylece, Yunanistan’a Attik ve Mora yarımadaları bırakılmış oldu. Ayrıca bu yarımadaların çevresindeki tüm adalar ile kuzey Sporadlar, Ege’nin ikinci büyük adası Eğribos dahil olmak üzere yüzlerce ada Yunanistan’a bağlandı. Kurulan Yunan Krallığı’na da Bavyera Kralı Louis’in oğlu Otto seçildi.
Bu arada üç büyük devlet, Yunanistan adına Osmanlı Devleti ile İstanbul’da son antlaşmaları doğrultusunda görüşmelere başladılar ve 21 Temmuz 1832′de taraflar arasında bir protokol imzalandı. İstanbul Hükûmeti yeni Yunan sınırını ve statüsünü kabul etti. Yeni Yunan Devleti de topraklarındaki Türk mallarının bedeli olarak, Osmanlı Devleti’ne belli bir tazminat ödemeyi yüklendi(1).
KAYNAK
Arşiv Belgelerine göre Balkanlarda ve Anadolu’da Yunan Mezalimi, Başbakanlık Devlet Arşivleri Yayını, Ankara 1995.
DİPNOT
1) Uçarol, a.g.e., s.113-115.