“The Pontus” Kitabı
İngilizce yayınlanan “The Pontus” kitabı ilk olarak Yard. Doç. Dr. Ali Güler’in 1986 yılında sonuçlandırdığı bir çalışmasında(1) daha sonra da “İşgal Yıllarında Yunan Gizli Teşkilatları” isimli kitabında(2) ana hatlarıyla değerlendirilmiştir. 1920 yılı Ağustos’unda yayınlandığı için belge niteliğini taşıyan “The Pontus” kitabı, içeriği ve iddialarıyla dikkat çekicidir.
D. Economides’in yazdığı kitabın tam adı, “The Pontus and The Right Claims of It’s Greek Population (Topographical, Etnographical And Historieal Study) With Two Maps Various Statistics”tır. 49 sayfalık kitap, Ağustos 1920′de İstanbul’da basılmıştır. Kitabın yazarı, “Fener Irkın Büyük Milli Okulu Profesörü ve Yunan dilinin Tarihi Sözlüğü’nün yazarı” olarak sunulmaktadır.
Eserini “To The National League of the Pontus” yani “Milli Pontus Cemiyeti’ne (Constantinople, August, 1920)” şeklinde başlayan bir “hitap mektubu” ile sunan D. Economides, 1920 Ağustos’nda İstanbul’da faal olarak çalışan bir Pontus Örgütü’nün bulunduğunu belirtmiş oluyor.
Kitabın ilk üç sayfasında kırmızı renkli olarak basılmış bulunan mühür, dikkate değer bir belge niteliğindedir. Temmuz 1919′da Fener Rum Patrikhanesi’nin kapısına astığı “Bizans Kartalı(3)” bu mührün tam ortasında yer almaktadır. Kartalın etrafında ise “Lağue Des Originaires Grecs Du Pont-Euxin 1920 Constantinople (Karadeniz Rumları -Pontus Rum halkı kastediliyor- Merkezi Cemiyet İstanbul 1920)” yazıları vardır.
Kitabın “Önsöz”ünde örgüt başkanının (Dr. G. Thoidis, President of the league for the Liberation of the Pontus) Dr. G. Thoidis, sekreterinin ise (Barrister Secretary) Avukat N. Cacoulidis olduğu anlaşılmaktadır.
Örgütün adı burada “League for the Liberation of the Pontus (Pontus Kurtuluş Örgütü)” olarak geçmektedir. Bir başka sayfada ise (s.47) Dr. Thoidis, “President of the League of the Pontus in Constantinople (İstanbul Pontus Cemiyeti Başkanı)” olarak sunulmaktadır.
“School Movement in the Pontus” başlığı altında, bölge metropolitliklerindeki nüfus, okul, öğretmen, erkek ve kız öğrencilerin sayıları ile bütçeleri (istatistik bilgi olarak) gösteren bir tablonun da bulunduğu kitapta ayrıca, “Territory (ülke)” başlığı ile sunulan ve bölgedeki Greek Ortodoks, Türk, Ermeni ve diğer unsurların Trabzon, Sinop, Sivas Sancaklarındaki nüfuslarını gösteren çizelge ve en sonda da iki adet renkli “Pontus Haritası”da bulunmaktadır.
KAYNAK
Güler, Ali-; Dünden Bugüne Yunan-Rum Terörü, Ocak Yayınları, Ankara 1999, s. 128-133.
DİPNOTLAR
1) A. Güler “İstanbul’daki Rum-Yunan Teşkilat ve Cemiyetleri (30 Ekim 1918-16 Mart/1920)”, Ank. Ün. Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Ank., 1986.
2) A. Güler, İşgal Yıllarında Yunan Gizli Teşkilatları, s. 51-52, 54-55 ve 79.
3) A. Güler, a.g.e., s. 18.