Türk Yunan

Küçük Kaynarca Antlaşması’ndan sonra imzalanmış şartları en ağır antlaşmalardan biri olan “Edirne Antlaşması” ile Osmanlı Devleti, Yunanistan Devleti’nin kurulmasını kabul ediyordu. Edirne Antlaşması’nın 10. maddesine göre Osmanlı Devleti; Rusya, İngiltere ve Fransa’nın Londra’da 6 Temmuz 1827′de ve buna dayalı olarak yine Londra’da 22 Mart 1829′da aralarında yaptıkları, Yunanistan Devleti’nin kurulmasını ve bağımsızlığını öngören anlaşma ve protokolü kabul edecekti.
(daha fazla…)

Büyük Avrupa devletleri, Kutsal ve Dörtlü ittifakların getirdiği genel prensipler çerçevesinde, Yunan isyanının başından itibaren tarafsız bir politika izlemişler, konuyu Osmanlı Devleti’nin bir iç meselesi olarak kabul etmişlerdi. Fakat, Çar I. Aleksandr’ın ölümü (Aralık 1825) ile Rusya’nın başına geçen I. Nikola’nın şiddetli bir Türk düşmanı olup Yunan asilerine aşırı sempati duyması ve Doğu Akdeniz’i Mehmet Ali Paşa gibi güçlü bir komutan ve idarecinin denetimine bırakmayı ülkesinin çıkarlarına aykırı bulması, Rusların Yunan meselesini devletler arası bir problem haline getirmesine neden olmuştur(1).
(daha fazla…)

Rumlar arasında, dış etkilerle yayılan milliyetçilik akımı, Etniki Eterya örgütünün kurulması ve devlete karşı isyan hareketlerinin planlanmasını hazırladı. İlk hareket, 1820′de örgütün de başında bulunan Aleksandr İpsilati’nin yönetiminde Eflak ve Boğdan’da başlatıldıysa da başarıya ulaşamadı. Fakat bu, Rumları yıldırmadı, gizli bir haberleşme şebekesi kurarak Mora ve Rumların çoğunlukta olduğu bazı Akdeniz adalarında paskalya günü isyanın başlatılması karanını aldılar(1). Ne var ki, vakitsiz sıkılan bir kurşun Mora İsyanı’nın daha önce (17 Mart 1821) başlamasına sebep oldu.
(daha fazla…)

Bölücü ve ayrılıkçı Rum aydınları ile Avrupalı aydınların çalışmaları ve Filiki Eterya’nın faaliyetleri sonucu Rumlar arasında Osmanlı Devleti’ne karşı isyan düşüncesi doğmuş ve geliştirilmişti.

1788′den beri Yanya Valiliği’nde bulunan Tepedelenli Ali Paşa bölgedeki ayrılıkçı Rum faaliyetleri için engel teşkil ediyordu. Tepedelenli Ali Paşa zamanında yürütülen etkili istihbarat çalışmaları sayesinde Rumların yaptıkları bölücü faaliyetler hakkında günü gününe haber alınıyor ve gerekli tedbirler vakit geçirmeksizin uygulanıyordu. Bölücü Rum hareketlerinin Tepedelenli Ali Paşa ve adamları tarafından engellenmeye başlanması bu durumdan çok rahatsız olan saraya yakın Rumları harekete geçirmiş ve Tepedelenli Ali Paşa aleyhinde yalan ve iftira kampanyası başlatılmıştır. Bu kampanyayı yürütenlerin başında Rum işbirlikçisi olan Padişâhın Mühürdârı Hâlet Efendi ile İstanbul Fener Patriği bulunuyordu.
(daha fazla…)

Rumlar arasında, isyan ve ihtilal için gerekli zeminin oluşturulmasında, bu maksatla kurulan cemiyetlerin faaliyetleri büyük bir önem teşkil etmektedir.

İhtilalci, gizli cemiyetler arasında en etkilisi olan “Filiki Eterya” 1814 yılının sonlarında Odessa’da kuruldu. “Dostlar Cemiyeti” anlamına gelen Filiki Eterya, batı Avrupa’daki gizli mason cemiyetlerinin kuruluş ve işleyiş usullerini benim­semişti(1). Filiki Eterya, kurulurken bir önder arayışı içindeydi. Örgüt tarafından ilk düşünülen kişi, 1815′den beri Nesselrode ile birlikte Rus Dışişleri Bakanlığı’nı yürüten “Kapodistrias” idi. Ancak Kapodistrias bu görevi kabul etmeyince, örgütün liderliğine, “Aleksandr İpsilanti” getirildi. İpsilanti, çok eski Fenerli bir ailenin mensubuydu(2).
(daha fazla…)