Balkan Savaşı Sırasında Rumların Edirne ve Dedeağaç’ta ….
Balkan Savaşı Sırasında Rumların Edirne ve Dedeağaç’ta Müslümanlara Karşı Yağma, Tecavüz ve Katliâm Uyguladıkları
[Balkan Savaşı sırasında Edirne ve Dedeağaç'ın düşman eline geçmesiyle beraber bölgedeki Rumların merkeze bağlı mahalle ve köylerde Müslümanlara karşı acımasız bir tutum sergileyerek işkence ve katliâm yaptıkları; evlere zorla girerek, değerli eşya ve paraları yağmalayıp hayvanları gasbettikleri, kadın ve kızların namuslarını kirlettikleri, Müslüman nüfusun bir kısmının mezâlimden dolayı yurtlarını terke mecbur kaldıkları hakkında yer, zaman ve isim belirten raporlar.
2 Haziran 1918
Edirne Vilâyeti
Mektûbî Kalemi
Husûsî: 604
Hulâsa: Merkez-i vilâyetde vukû' bulan tecâvüzâta müte'allık raporun leffiyle.
Dâhiliye Nezâret-i Celîlesi Cânib-i Âlîsine
Ma'rûz-ı çâker-i kemîneleridir,
29 Mayıs sene [1]334 târîhli ve 589 numaralu arîzaya zeyldir. Merkez-i vilâyetde Balkan Muhârebesi esnâsında Rum ahâlî tarafından vukû’bulan tecâvüzâta müte’allik polis müdîriyetinden bu kerre de tevdî’ olunan bir kıt’a rapor leffen arz u takdîm kılınmışdır. Ol bâbda emr ü fermân hazret-i veliyyü’l-emrindir.
Fî 22 Şa’bân sene [1]336 ve
Fî 2 Haziran sene [1]334
Edirne Vâlîsi
Zekeriya Vehbi
Numara: 5
Balkan Muhârebesi esnâsında Rum ahâlîsi tarafından vukû’bulan tecâvüzât hakkında icrâ edilmekde bulunan tahkîkâtda:
1- Edirne’nin sukûtunda Yorgi oğlu Yani nâmındaki şahsın ol zaman dâ’ire-i belediyye civârında ikâmet eden askerî kâtiblerinden Behçet Efendi’nin zevcesinin ırzına tecâvüzle berâber katletdiği ve fi’l-i mezkûrdan dolayı merkûm Yani’nin el-yevm mahkûmen mevkûf bulunduğu.
2- Üç yüz yirmi sekiz senesi şehr-i Teşrîn-i Sânîsi’nin yedinci ve Îd-i Adhâ’nın birinci gecesi Dedeağaç şehrinin Bulgar komiteleri tarafından esnâ-yı işgâlinde, şehr-i mezkûr Rumlarından ba’zıları tarafından Arabacı Şevki’nin hemşîresi Şaziye, demir yolu çavuşlarından Sadık Ağa kızı, Düyûn-ı Umûmiyye kantarcısı Safvet Efendi kızı Emine, eşrâfdan Hacı Mahmud Ağa’nın zevcesi Elif ve Fâik Efendi’nin evlâd-ı ma’neviyyesi Fatma, Şişko Mehmed’in kızı Şerife, Kürd Aziz Ağa’nın kızı, Yüzbaşı müteveffâ Osman Ağa’nın zevcesi ve A’zâ Naim Bey’in hidmetcisi Münîre hanımların ırzlarına tecâvüz edildiği.
3- Edirne’nin sukûtunda Kızılmescid mahallesinden olup Kovacılar Çarşusu, ‘nda kahvecilik eden Dimitro, refîki Kassâb Fileanti ve Ütücü Yorgi, ol vakit ilticâ’en Edirne’de bulunan Ada nâhiyesi ahâlîsinden bir köylünün koyunlarını yağma ve asâkir-i Osmâniyye’nin silâhlarını ahz u gasb eyledikleri.
4- Edirne kal’asının sukûtuyla Bulgarların şehre duhûlünde Kızılmescid mahallesinden Şimo oğlu Yorgi, Bülbül Hâtun mahallesinden Ayvaz, Hacı Sarrâf mahallesinden Çoban Panayot, Kızılmescid mahallesinden Sıvacı Kosti, Kadınköylü Celaskor oğlu Vasil, Akmescid mahallesinden Kokona Vasil, Kummahalleden Telekci oğlu Bağçevân Mişo, Bakkal Çolak Sotiri, Sofiloki Dimitro, Bağçevân Dimo oğlu Angeli, tebe’a-i Yunâniyyeden Bakkal Sakilaridis, Fırıncı Anesti, Bağçevân Morniya Yorgi, Bağçevân Potka oğlu Mihal ve birâderi Yorgi, Nâ’ib Çelebi mahallesinden Mûytâb Hacı Mehmed Efendiyle ilticâ’en Edirne’de bulunan bir çok İslâm köylülerin, Ma’rûf Hoca mahallesinden Hüseyin Ağa’nın ve bir çok İslâm ahâlînin hânelerine cebren duhûl ile eşyâ-yı beytiyye ve hayvanâtını ve askerî eşyâ deposuyla beylik hayvanâtını ahz u gasb ve yağma eyledikleri.
5- Zincirlikuyu’da kahvecilik eden Istranca şöhretli Vasil, Elçili karyesinden Hâfız Sâlim Efendi’yi katletmek maksadıyla elinde bıçak olduğu hâlde taharrî etdiği.
6- Kızılmescid mahallesinden Fıçıcı Hacı Keprit mu’teberândan Kâdî oğlu Mehmed Ağa’nın hânesine duhûl ve balta ile hücûm ederek mûmâ-ileyhi katletmek üzre aradığı.
7- Kummahalleden Fırıncı Anesti’nin dâmâdı Fırıncı Vasil, asâkir-i Osmâniyyeden bir kaçını katletdiği ve âmâl-i Yunaniyye beslediği mervîdir.
8- Kummahallede Fırıncı Toma ekmek almak üzre fırınına gelen İslâm kadınlarının ellerindeki mes[k]ûkât-ı Osmâniyyeyi alarak arkasına sürdükten sonra yüzlerine atmakla berâber “Bu Çingâne devletine â’id pârelerin hükmü kalmadı. Bulgar pâresi getirmez iseniz açlıkdan geberirsiniz” diyerek kadınlara itüp kakmak sûretiyle tecâvüzâtda bulunduğu.
9- Kızılmescid mahallesinden Parapanko Hıristaki, Kadınköylü Şider, Pekatepri, ellerinde balta ve bıçaklar olduğu hâlde Ma’rûf Hoca, Mü’min Hoca ve Yıldırım Bayezid mahallâtına hücûmla İslâm hânelerinden ba’zılarını yağma ve bir çok hayvanât-ı bakariyyeyi gasbetdikleri.
10- Edirne’nin sukûtunda tüccârândan Mîrâsyedi şöhretli Vasil, başına topladığı avenesiyle Kazzâz Salih mahallesinden Kahveci Tatar Ahmed Ağa’nın hâne kapusunu şikestle duhûl ve merkûmu darb ve işkence eylediği, Karakaş mahallesinden Deli Kosti oğlu Tütün Kıyıcısı Andon, Vize Çelebi mahallesinden Kayık[c]ı şöhretli Mehmed Çavuş’un hânesine duhûl ve eşyâsını gasb ve mahalle-i mezkûreden meyhâneci Hıristodol dahi ol vakit Edirne’ye ilticâ etmiş olan etrâf kurâ ahâlîsinin hayvanât ve eşyâlarını yağma etdikleri Madanoğlu mahallesinden Kör Tanaş ve rüfekâsı belediye gazhânesinin kapularını kırarak derûnunda müddahar gâz vesâ’ireyi ahz u gasb ve Kirişhâne ulemâsından Hacı Ali Efendi’yi pâresine tam’an sûret-i gaddârânede darb ve vücûdunun müte’addid mahallinden cerh ile ma’lûliyetine sebebiyet verdikleri.
11- Nepaiye mahallesinden Aşçı Sotir esnâ-yı sukûtda Osmanlı zâbitân ve efrâd-ı askeriyyesine hitâben “Ordularınız ne vakit gelecek ? Gelmeye yetişmeye idi. Çok şükür Çingânelerden kurtulduk. Bizim öteden beru arzu etdiğimiz ve beklediğimiz Bulgar orduları geldi.” gibi hakâret-âmîz sözler sarfetdiği.
12- Harb münâsebetiyle etrâf kurâdan Edirne şehrine ilticâ etmiş ve köprüler hâricindeki böcekhânelerde iskân ve ikâme etdirilmiş bulunan Çirmen, Çavdarlık, Yarbustatar, Köremin, Simen, Şahince, İneoğlu ve Ahurköy karyeleriyle diğer kurâ ahâlîsi kal’anın sukûtunun iki, üç ve dördüncü günleri Bulgar asâkiriyle müştereken Rumlar tarafından dûçâr-ı ta’arruz, katl ve yağma edilmişler ise de kurâ-yı mezkûr ahâlîsinin vilâyet dâhilindeki kurâya iskân etdirilmiş olduklarından dûçâr-ı tecâvüz olanlarla mütecâvizlerin hüviyetleri anlaşılamadığı lede’t-tahkîk mübeyyin işbu rapor tasdîkan takdîm kılındı.
Fî 29 Mayıs sene [1]334 Mühür