Şarköy, İpsala ve Keşan’da Bulgar Askerleriyle Rum ve …
Şarköy, İpsala ve Keşan’da Bulgar Askerleriyle Rum ve Yunan Çetelerinin Çok Sayıda Köyü Yakıp, Müslüman Ahaliyi Katlettikleri
[Balkan Savaşı sırasında Şarköy'ün Bulgarlar tarafından işgalinden önce kaza halkının Anadolu ve Gelibolu'ya göç etmesinden dolayı Rum tecavüzüne uğrayan köy olmadığı, yalnız İshaklı ve Kızılcaterzi köylerinden henüz göç etmekte olan on beşi aşkın kişinin Rumlar tarafından katledildiği ve kadınlardan bir kaçına Bulgar askerleri tarafından tecavüz edildiği; Ulaman, İshaklı, Bulgur köylerinin tamamen, Esendik, Yayağaç köylerinin kısmen tahrip edilip, enkaz ve kiremitlerinin Rumlar tarafından yağmalandığı, Keşan'a bağlı Mercan, Kılıç, Doğanca-i Kebir, Seydi, Şükraniye, Yerlisu, Adilhan köylerinde can kaybı olmayıp yalnız evlerin tahrip edilerek yağmalandığı ve İpsala'ya bağlı Karpuzlu, Paşa, Kumdere, nefs-i İpsala, Esedce, Sarpdere köylerinde de aynı zulmün yapıldığı; Bulgar ordusunun Keşan'dan geri çekilmesi ve Müslüman erkeklerin köylerinden başka yerlerde bulunmalarından dolayı Beyköyü, Dişbudak, Karahisar, Beylikmer'a köylerinin tamamen, Erikli, Mecidiye, Şabanmer'a köylerinin ise kısmen Rumlar tarafından tahrip edilip, yakıldığı, hayvanlarının gasbedildiği, Karasatı köyünden yirmi dokuz kişinin katledilip, kadınlardan bir kaçına tecavüz edildiği, Babaeski'nin Rumların eline geçmesiyle Karasatı'ya göç eden on hane İslâm muhacirinin vahşice öldürüldüğü; öldürme ve gasb olaylarının faillerinin bir kısmının Yunanistan'a firar ettikleri.
3 Temmuz 1918
Edirne
728
Mâdde
1- Balkan Muhârebe-i zâ'ilesinde Şarköy kazâsı ahâlî-i İslâmiyyesinin, Bulgar askerinin kazâ mıntıkasını istîlâsından iki üç gün mukaddem bir kısmı Anadolu'ya ve bir kısmı da Gelibolu'ya hicret etdiklerinden, Rum ahâlîsi tarafından tecâvüzâta ma'rûz kalan köy ahâlîsi olmayup ancak İshaklı karyesinden Rasim ve Ahmed, İbrahim, Hasan, Kâmil'in Şarköy'e gelmekdelerken akşamın hulûlüne mebnî Şarköy'e bir sâ'at bu'd-ı mesâfede Doğancılı Çiftliği'nde kalarak Gölcük karyesinden Arkiros ile Filib oğlu Çakır Dimitri ve Yuvan, Kâhya oğlu Yakim, Filib oğlu Ananost ve Andon oğlu Papas Dimo ve daha teşhîs edemediği bir kaç Rumlar tarafından katledildikleri, mütecâvizlerden her nasılsa kendisi tahlîs edüp yalnız firâra muvaffak olan İshaklı karyeli Ali tarafından ifâde edilmişdir.
2- Kızılcaterzi karyesinden bir kaç kadın ile İsmail Çavuş'un Gelibolu'ya hicretleri esnâsında Eksamel tarafından yolları kat' ve başlarında Yeniköy Rumlarından teşhîs edemedikleri bir kaç kişi olduğu hâlde Bulgar askerleri tarafından der-dest olunarak tekrâr Kızılcaterzi karyesine getirildikleri ve ırza tecâvüz vukû'bulmadığı ifâde ediliyorsa da hâricen edilen arîz amîk tahkîkâta nazaran bunlardan bir kaçının ırzlarına tecâvüz etdikleri anlaşılmışdır.
3- Vapura yetişemeyerek kasabada kalan Şarköylü Halil ile Jandarma Sabri ve Telgraf Çavuşu Ali Bey ve Hasan Çavuş ve familyası ile oğlu ve Kıbtî Kör Mehmed ve iki oğlu Hüseyin Çavuş ve Kavaklı Ali'nin dahi kasabada kimler tarafından katledildikleri mechûlünde kalmışdır.
4- Ulaman, İshaklı, Bulgur karyeleri hânelerinin dahi kâmilen Esendik, Yayağaç, Gölcük Rumları tarafından tahrîb edilüp enkâzı ve kiremidleri alınmış ve asâkir-i Osmâniyyenin buralarını hîn-i istîlâsında, kerestelerden bir kısmı mezkûr karyelerde bulunarak ashâbına i'âde edilmişdir.
5- Kasabadaki İslâm hâneleri dahi Bulgarların vürûdundan sonra kâmilen Rum ahâlîsi ve bi'l-hâssa belediye riyâsetinde bulunan Mürefteli Yuvan Ağa, belediye kalfası ve Sandalcı Koço tarafından tahrîb edildiği ve Yunanlı Andonaki'nin zevcesi Anna'nın bu husûsda bir çok roller oynadığı ve mütecâvizlerden kasabada bulunanlardan mâ'adâsının Yunan'a firâr etdikleri, tahkîkât-ı vâkı'adan anlaşılmağla i'âdeten takdîm kılındığı ma'rûzdur.
Fî 11 Haziran sene [1]334 Aslına mutâbıkdır.
Mühür
Numara: 113
Keşan Kâ’im-i makâmlığı Cânib-i Âlîsine
İzzetlü efendim,
29 Haziran sene [1]334 târîhli ve 256 umûm numaralı ta[h]rîrât-ı aliyye-i kâ’im-i makâmîleri cevâbıdır.
Balkan Muhârebesi esnâsında nâhiyenin; sekenesi İslâm olan Mercan ve Kılıç ve Doğanca-i Kebir ve Seydi ve Şükrâniye ve Yerlisu ve Adilhân karyeleri ahâlîsi kable’l-işgâl umûmiyetle Gelibolu’ya hicret eyledikleri cihetle nâhiyeden Rum ahâlîsi tarafından gerek cân ve gerek ırz ve nâmûsuna ta’arruz edilmiş kimse olmadığı ve ahâlî-i merkûmûnun yalnız boş kalan hâneleri ile metrûkâtının Grabona[Grebene] ve Mavroz ve Karlı ve Mahmud ve Kadı karyeleri Rumları tarafından kâmilen tahrîb ve yağma olunduğu ve ancak İpsala nâhiyesinin Karpuzlu Paşa ve Kumdere ve nefs-i İpsala ve Esedce ve Sarpdere karyeleri ahâlîsi ile Keşan’ın bir kısım ahâlîsinin esnâ-yı hicret ve mürûrlarında Grabona ve Mavroz karyeleri arasında, mezkûr karyeler Rum ahâlîsi tarafından üzerlerine hücûm ve silâh isti’mâl olunmak sûretiyle tecâvüzâta ma’rûz kaldıkları bi’z-zât icrâ kılınan tahkîkâtdan anlaşılmağla arz-ı keyfiyyet olunur efendim.
Fî 2 Temmuz sene [1]334
Yerlisu Müdîri
Mehmed
Numara: 46
Mahremdir
Keşan Kazâsı Kâ’im-i makâmlığı Cânib-i Âlîsine
Fî 29 Haziran sene [1]334 târîh ve 256 mahrem numaralı tahrîrâta cevâbdır.
Nâhiye dâhilinde Balkan Muhârebesi esnâsında Rum ahâlî tarafından tecâvüzâta ma’rûz kalan yegâne İslâm karyesi Karasatıdır.
1- Bulgarların Uzunköprü’ye duhûllerini müte’akib Doğanca karyesi ahâlîsi Karasatı’yı abluka ederek evvelâ silâhlarını toplamışlar, mu’ahharen köyün hâricine çıkararak yirmi dokuz erkek ve çocuğu şehîd eylemişler ve kadınlardan bir kaçının ırz ve nâmûslarına tecâvüzle hubûbât ve eşyâyı nehb ü gârete koyulmuşlardır.
2- Vak’a-i fecî’anın fâ’illeri: Doğancalı Kabakyani, Todorço, İsteryani, Muhtar Dragaman[Dragoman], Hrito, Papas Todori, Kısa Dimitro ve rüfekâsından ibâretdir.
3- Bunlardan Kabakyani, Papas Todori, Bağçevan Keberyo, Penteryani, Kısa Dimitro, Kaval Yanako, Kafal Andon, Balkan Harbi’ni müte’âkib Yunanistan’a firâr etmişlerdir.
4- Hâl-i hâzırda Doğanca’da sâkin olanlar Muhtâr Dragoman, Todorço, Hristo, Keçici İstavri, Papas oğlu İsteryani’den ibâret olup bunlar da diğerleriyle berâber katl fi’iline, hem de nehb u gârete iştirâk eylemişlerdir.
5- Kabak Dimitri, İsperdaki, Şeyder Hrito ve emsâli de el-yevm Ordu-yı Hümâyûn’da müstahdem bulunmakdadırlar.
6- Karasatı karyesinden şehîd edilen kesân ber-vech-i âtî beyân olunur: Kerim Ağa’nın Kadir, Yunus oğlu Hüseyin, Hasan oğlu Mehmed, Osman Hoca, İsmail Hoca, Muttalib Ağa, Muttalib oğlu Ahmed, Hacı Ahmed, Hacı Ahmed’in İsmail, Hüseyin Hoca’nın Mustafa, Mustafa’nın İsmail, Mustafa’nın Ali, İskender oğlu Mehmed Ali, İskender oğlu Ahmed, diğer oğlu Mehmed, Haseki Ahmed oğlu Ali, Hızır Ağa, Hızır oğlu Mehmed, Mustafa oğlu Hüsni, Mustafa oğlu Osman, Ali Ağa, Abdi Ağa, Bahri oğlu Süleyman, Kadir oğlu Arif, Dereli Mehmed’in karısı Ayşe, Emin oğlu Veysel, Zekeriya Ağa, Zekeriya’nın oğlu, Edhem oğlu Hızır.
7- Bâlâda muharrer şühedâdan mâ’adâ Babaeski’nin sukûtuyla Karasatı’ya ilticâ eden sekiz on hâne İslâm muhâcirlerini de kezâlik katli’âm eylemişlerdir.
8- Bâlâdaki yedi maddelik ma’rûzât Karasatı karyesi muhtarı İsmail ve karye-i mezkûre eşrâfından olup el-yevm nâhiye a’zâsı bulunan Abdülkerim ağaların ma’al-kasem ifâdeleri üzerine yazılmışdır.
Fî 2 Temmuz sene [1]334
Paşayiğit Müdîri
Osman Nuri
Numara: 112
3/7/[13]34
Keşan Kâ’im-i makâmlığı Cânib-i Âlîsine
İzzetlü efendim hazretleri,
Fî 29 Haziran sene [1]334 târîh ve 256 numaralu emir-nâme-i aliyyeleri cevâbıdır.
Balkan Muhârebesi esnâsında Rum ahâlî tarafından İslâmlara îrâs ve îkâ’ edilen zâyi’ât ve tecâvüzâtın safahât ve tarz-ı cereyânı hakkında sûret-i mahremânede yapılan tahkîkâtın muhassalası ber-vech-i âtîdir.
1- Nâhiye dâhilinde Rumların meskûn bulundukları karyeler körfeze nâzır kurâ-yı sâ’ireye hâkim bir vaz’iyetdedir. Bu sûretle Balkan Muhârebesi esnâsında İslâmlarla meskûn karyeler dâ’imî bir kontrol altında bulundurulmuş ve ahâlî bir kavs ve karagollarla muhât çenber hâricine çıkarılmamışdır.
2- Teşrîk-i mesâ’îden çekinmeyen Rumlar, Bulgar ordusunun çekilmesinden ve erkeklerin ötede beride angaryalarda bulunmalarından bi’l-istifâde tezyîd-i fa’âliyyet ve boş kalan kurâyı tahrîb ve ihrâka gayret etmişlerdir.
3- Beyköyü, Dişbudak, Karahisar, Beylikmer’a karyeleri tamâmen imhâ, Erikli, Mecidiye, Şabanmer’a karyeleri de kısmen tahrîb edilmişdir.
4- Hicret edemeyerek karyelerinde kalan ahâlînin vakitli vakitsiz hânelerine duhûl ve karyeler civârında silâh endâht ederek ihâfe ve tehdîd ve mallarını gasb, ırz ve nâmûsa tecâvüzâtda bulunmuşlardır.
5- Dişbudak karyesinde Delice Mehmed nâm şahsı bir sûret-i fecî’ânede katl ve Bulgar komitelerini tahrîk ve teşvîk ve ileri gelenleri nukûd ve servetden tecrîd etmişlerdir. Rumların envâ’-ı mezâlim ve i’tisâfâtına ma’rûz bulunmuş olan ahâliden ekserîsinin tanıdıkları hâl-i firârdadır.
6- Ahâlînin hayvanâtını sürüb götürmüşler. Bulgar karagolları olmayan kurâ inâsına havsala-i beşerin sığdıramayacağı ve gayr-i kâbil-i hazm hakâretlerde bulunmuşlardır. Ol bâbda fermân.
Mecîdiye Müdîri
İmza
BOA. DH. EUM. 3 Şb. 26/11